Hebben de Pygmeeën van Afrika een taal?



22K


© Serge Bahuchet



Verspreid in de wouden van Centraal-Afrika leven groepen jager-verzamelaars die bekend staan als Pygmeeën. Sinds ze aan het eind van de vorige eeuw 'ontdekt' zijn, heeft de vraag welke taal deze mensen oorspronkelijk spraken heel wat inkt doen vloeien. Het probleem is dat de nomadische Pygmeeën zich altijd in de buurt van sedentaire landbouwers ophouden en met hen een economische relatie aangaan. De wetenschappelijke onderzoekers zagen spoedig in dat alle Pygmee-talen nauw verwant zijn met die van de landbouwers, de 'Grote Zwarten'.

In deze lezing zal getoond worden hoe de Aka-Pygmeeën in de Centraal-Afrikaanse Republiek hun leven inrichten. De taal die ze spreken is een bantoe-taal en verraadt een uiterst verfijnde kennis van de oerwoudomgeving. Voor planten, dieren, gereedschap, gebruiksvoorwerpen, technisch handelen, muziek en rituelen hanteren ze zeer nauwkeurige begrippen.
Door een vergelijking te maken met de Baka-Pygmeeën uit Kameroen, die een oebangi-taal spreken, zal Bahuchet laten zien hoe dankzij het onderzoek van taal en cultuur een beeld geschapen kan worden van de geschiedenis van het contact tussen schriftloze volken.

Tussen jager-verzamelaars en boeren, dwars door tijd en ruimte, worden niet alleen stukken gereedschap en ideeën uitgewisseld maar ook woorden.


Serge Bahuchet

Serge Bahuchet, geboren in 1953, is etno-ecoloog. Hij is onderzoeker aan het Laboratoire de langues et civilisations à tradition orale, lacito, onderdeel van de Franse nationale onderzoeksorganisatie, de CNRS. Sinds 1972 bestudeert hij de manier waarop de mens zich in het tropische ecosysteem van Centraal-Afrika een plaats heeft weten te verwerven. Hij deed achtereenvolgens onderzoek onder de Pygmeeën jager-verzamelaars in de Centraal-Afrikaanse Republiek, Kameroen en Zaïre. Om inzicht te krijgen in het geheel van complexe verhoudingen breidde hij zijn onderzoek uit tot de landbouwvolken in dezelfde gebieden. Op basis daarvan schreef hij zijn proefschrift De geschiedenis van een boscultuur. Voor deze aanpak zijn verschillende wetenschappelijke disciplines nodig: etnologie en taalkunde, maar ook de antropologie van de voeding en ecologie. Behalve een groot aantal wetenschappelijke artikelen schreef hij De Aka-Pygmeeën en het Centraal-Afrikaanse woud (Selaf , Parijs, 1985). Hij is één van de auteurs van een omvangrijke Encyclopedie van de Aka-Pygmeeën die uiteindelijk zeventien delen zal tellen.


<<<

Beeld * Tekst * Uitleg * Leven * Thuis

© fred dijs, In beeld, tekst en uitleg, 1996